WWW.1944.WAW.PL Marcin Ciszewski

/WYDAWNICTWO ENDER/

Wyobraź sobie, że pełna nowocześnie uzbrojona, polska jednostka wojskowa z XXI wieku – ze współczesną bronią, noktowizją, pojazdami i środkami łączności – zostaje nagle przeniesiona w czasie prosto w sam środek Warszawy, w sierpniu 1944 roku. Marcin Ciszewski wziął ten zuchwały pomysł na warsztat i stworzył historię, która od pierwszej strony wywołuje ciarki na plecach.

Co najbardziej uderza podczas czytania, to absolutny brak taniego heroizmu czy czarno-białych klisz. Żołnierze Batalionowej Grupy Uderzeniowej „พพพ” wcale nie stają się natychmiast niezłomnymi wybawicielami Stolicy. Zamiast tego zderzają się z brutalną, dramatyczną rzeczywistością Powstania Warszawskiego. Z jednej strony ich przewaga technologiczna nad Niemcami jest miażdżąca, ale z drugiej – zapasy nowoczesnej amunicji i paliwa nie są bezkresne. Ciszewski genialnie ukazał ten ciągły paraliż decyzyjny i moralny dylemat dowódców: na ile można ingerować w historię, by nie zburzyć przyszłości, a jednocześnie jak patrzeć na ginące miasto i nie ruszyć z pełną siłą do walki?

Postaci wypadają tu niezwykle autentycznie. Żołnierze reagują tak, jak zareagowaliby żywi ludzie postawieni w tak surrealistycznej sytuacji – jest tu strach, zwątpienie, chłodna kalkulacja i czysty pragmatyzm. Interakcje między współczesnymi wojskowymi a samymi Powstańcami i mieszkańcami walczącej Warszawy wypadają poruszająco, bardzo naturalnie i bez sztucznej patetyczności.

Sama warstwa techniczno-militarna to popis pisarskiego kunsztu Ciszewskiego. Autor z olbrzymią dbałością o detale opisuje uzbrojenie, taktykę i przebieg starć, dzięki czemu sceny batalistyczne czyta się niemal jak relację na żywo z pola bitwy. Akcja pędzi bez zbędnych przestojów, a kolejne rozdziały po prostu pożera się w ekspresowym tempie.

Ta książka to kapitalne, niezwykle mięsiste połączenie powieści militarnej z alternatywną historią i fantastyką naukową. Ciszewski stworzył rzetelną, mądrą i trzymającą za gardło opowieść o cenie ludzkiego życia, odpowiedzialności za własne wybory i konfrontacji z historią, o której wszyscy chcielibyśmy myśleć inaczej. Prawdziwa gratka dla każdego, kto ceni dobre, męskie pisarstwo z pomysłem.