Modlitwa za Owena John Irving

Zauważyłem, że Modlitwa za Owena Johna Irvinga powszechnie uchodzi za jedno z najbardziej przejmujących i dojrzałych osiągnięć w dorobku tego autora, stanowiąc zarazem niezwykły popis literackiej precyzji, w której żaden detal nie pojawia się przypadkowo. I trudno się z tym nie zgodzić.

Lektura tej powieści wywołuje w czytelniku przede wszystkim głęboki podziw dla sposobu, w jaki Irving buduje misterną strukturę fabularną. Śledzimy losy Johna Wheelawrighta oraz jego niezrównanego przyjaciela z dzieciństwa, Owena Meany’ego — drobnego, filigranowego chłopca o piskliwym głosie (zapisywanym w tekście wielkimi literami), który wierzy, że jest narzędziem w rękach Boga i zna swoje przeznaczenie. Wokół tragicznego wypadku na meczu baseballowym, w którym uderzona przez Owena piłka zabija matkę Johna, autor osnuwa wieloletnią opowieść o przyjaźni, wierze, przeznaczeniu oraz politycznym dojrzewaniu Ameryki w cieniu wojny w Wietnamie.

To, co najbardziej uderza podczas czytania, to niesamowite połączenie irvingowskiego humoru, groteski i absurdu z pytaniami natury metafizycznej i religijnej. Z perspektywy odbiorcy fascynujące jest obserwowanie, jak z pozoru drobne, dziwaczne elementy — jak trenowanie rzutów w baseballu, gra w szkolnym przedstawieniu czy wypchany pancernik — z czasem składają się w absolutnie genialną, perfekcyjnie domkniętą całość, w której każdy szczegół ma swoje głębokie uzasadnienie.

Głębokie wrażenie robi również sama postać Owena Meany’ego. To bohater niezwykle wyrazisty, charyzmatyczny i magnetyczny, którego absolutne przekonanie o wyższej misji nie tylko porusza, ale też zmusza samego narratora — jak i czytelnika — do rewizji własnego spojrzenia na kwestie wiary, przypadku i duchowości.

Refleksja, która pozostaje po odłożeniu tej tomu, dotyczy potężnej siły miłości i pamięci o ludziach, którzy nieodwracalnie zmieniają nasze życie. Modlitwa za Owena to nie tylko znakomicie napisana, zapierająca dech w piersiach powieść obyczajowo-historyczna, ale przede wszystkim poruszający traktat o przeznaczeniu, patriotyzmie i odnajdywaniu sensu w świecie pełnym chaosu. Dla każdego ceniącego prozę pełną nieskrępowanej wyobraźni, głębi emocjonalnej i wybitnych kreacji bohaterów, arcydzieło Irvinga pozostaje pozycją absolutnie niezapomnianą.