Upadek Austro-Węgier Edmund von Gleise-Horstenau

/NAPOLEON V/

Upadek Austro-Węgier Edmunda von Glaise-Horstenaua to wyjątkowe, niezwykle wartościowe dzieło historyczno-pamiętnikarskie, które oferuje unikalny wgląd w ostatnie miesiące istnienia Naddunajskiej Monarchii. Autor – austriacki wojskowy, historyk oraz późniejszy dyrektor Archiwum Wojennego w Wiedniu – z pierwszej ręki, a zarazem z naukowym zacięciem, dokumentuje proces powolnego rozpadu wielonarodowego imperium Habsburgów w ogniu I wojny światowej.

Niezwykłe wrażenie robi to, z jak ogromną precyzją i znajomością kulisów Glaise-Horstenau opisuje splot czynników, które doprowadziły do ostatecznego kataklizmu. Zamiast skupiać się wyłącznie na porażkach militarnych na frontach, autor skrupulatnie analizuje wewnętrzną erozję państwa: narastające konflikty narodowościowe, wyczerpanie gospodarcze, paraliż polityczny Wiednia i Budapesztu oraz stopniową utratę kontroli nad armią i społeczeństwem. Z wielką wyrazistością ukazał tragizm ostatnich prób ratowania monarchii podejmowanych przez cesarza Karola I, których naiwność i spóźnienie zderzyły się z nieuchronnym biegiem historii i dążeniami niepodległościowymi poszczególnych narodów.

Strona warsztatowa tej pozycji budzi ogromny szacunek. Choć tekst pisany jest z perspektywy człowieka głęboko związanego ze starym porządkiem, Glaise-Horstenau stara się zachować chłodny, analityczny obiektywizm. Jego styl jest gęsty, dojrzały i pełen autentycznych szczegółów z gabinetów politycznych oraz kwater głównych wojsk, co nadaje narracji walor dreszczowca polityczno-historycznego.

To była lektura niezwykle duszna, gorzka i głęboko poruszająca – stanowiąca fascynujące studium nieuchronnego zmierzchu pewnej epoki. Upadek Austro-Węgier to absolutny klasyk i lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć, jak na zgliszczach habsburskiego świata rodziła się współczesna Europa Środkowa. Szczerze polecam tę książkę wszystkim miłośnikom historii wojskowości i wielkiej polityki.