Historia zimnej wojny. Tom I. Geneza Paul Hoste

/NAPOLEON V/

Historia zimnej wojny. Tom I: Geneza (w wydaniu polskim wydana pod redakcją Melvyna P. Lefflera i Odda Arne Westada) to monumentalny, niezwykle wnikliwy i nowatorski pod względem ujęcia tom, stanowiący polskie tłumaczenie utytułowanej serii The Cambridge History of the Cold War. To pozycja, która z miejsca odrzuca proste, czarno-białe schematy, serwując czytelnikowi wysoce złożoną, międzynarodową i wielowarstwową analizę początków globalnego podziału świata.

Kluczową zaletą tego tomu jest zerwanie z jednowymiarową, amerykocentryczną perspektywą na rzecz ujęcia globalnego. Autorzy poszczególnych rozdziałów – czołowi historycy i politolodzy z całego świata – wykazują, że zimna wojna nie narodziła się nagle w 1945 roku, lecz stanowiła bezpośrednie pokłosie procesów ideologicznych, gospodarczych i geopolitycznych zapoczątkowanych już w trakcie I wojny światowej i rewolucji 1917 roku. Obok rywalizacji Waszyngtonu i Moskwy dostajemy tu dogłębny wgląd w sytuację na Bałkanach, w Azji Wschodniej czy Europie Środkowej, a także analizę czynników społecznych: dostępu do surowców, nauki, ideologii, a nawet kwestii etnicznych i religijnych.

Warstwa naukowa i warsztatowa budzą ogromny szacunek. Książka napisana jest z wielką precyzją, opierając się na bogatym materiale źródłowym z odtajnionych archiwów po obu stronach dawnej żelaznej kurtyny. Mimo że jest to praca wybitnie akademicka i zbiorowa, całości nie brakuje spójności i płynności – poszczególne analizy polityki dyplomatycznej, wyścigu zbrojeń czy budowania stref wpływów czyta się z rosnącym zaangażowaniem.

To była lektura niezwykle gęsta, wymagająca skupienia, ale też szalenie satysfakcjonująca. Historia zimnej wojny. Tom I: Geneza to absolutny fundament i pozycja obowiązkowa dla każdego, kto szuka w historiografii głębi, obiektywizmu oraz komplementarnego spojrzenia na procesy, które ukształtowały współczesny świat.